Posted on 2 komentarze

JAK MALOWAĆ AKWARELĄ?

AKWARELA DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Chciałabym na moim blogu w najbliższym czasie poruszyć nową tematykę jaką jest akwarela. Dotychczas najwięcej uwagi na skupiało się na rysunku, jego historii, zasadom, technikom i innym pobocznym rozważaniom na jego temat. Jednak malarstwo jest mi równie bliskie.

Na początek opowiem Wam trochę o tym czym w zasadzie jest akwarela. A jest to bardzo wymagająca i trudna technika, choć chyba najchętniej wybierana przez osoby początkujące. Dlatego warto lepiej poznać ją bliżej i zrozumieć jak się nią prawidłowo posługiwać by uniknąć pewnych standardowych błędów.

CZYM JEST AKWARELA?

Akwarela to krótko mówiąc technika wodna. Pigment zawarty w farbie osadzony jest na spoiwie wodorozcieńczalnym, najczęściej jest to guma arabska, lub guma Kordofan. W praktyce oznacza to, że farby te rozcieńczamy wodą, choć powszechne jest również używanie dodatkowych mediów w trakcie malowania. Ale o tym może kiedy indziej.

Oprócz pigmentu i spoiwa akwarela zawiera różne domieszki, które wpływają na właściwości fizyczne farby. Domieszki są różne w zależności od producenta, choć takie najbardziej tradycyjne akwarele zawierały dodatek miodu, cukru lub gliceryny. Takie dodatki to tzw. plastyfikatory, które poprawiają elastyczność samej farby, która znacznie ułatwia pracę.

Jeśli chcesz zacząć malować akwarelą, a nie wiesz jakie farby wybrać, odsyłam do wpisu na tej stronie, kliknij TUTAJ.

AKWARELA FARBY

AKWARELA I JEJ TRWAŁOŚĆ

Z punktu widzenia historii, akwarela to bardzo nietrwała technika. Wprawdzie nasze prace, przechowywane w teczkach nie powinny stracić zbyt szybko swojego uroku.  Jeśli jednak mówimy już o dziełach o wielowiekowej historii, sprawa wygląda nieco inaczej. Akwarela jest nieodporna na działanie światła UV, które powoduje nieodwracalną degradację spoiwa. Oznacza to, że akwarele powinny być chronione przed światłem, bo zmniejsza to ich żywotność. Z tego względu najcenniejsze dzieła sztuki akwarelowej częściej spoczywają w muzealnych magazynach, niż na stałych ekspozycjach. Takim przykładem są chociażby dzieła Dürera, które wystawiane są szerszej publiczności bardzo sporadycznie. Tym sposobem, np. słynny „Zając” Albrechta Dürera z 1502 roku wystawiany jest tylko dwa razy na pięć lat! W 2016 roku można go było oglądać w wiedeńskiej Albertinie jedynie przez 7 godzin!

Jeśli chcesz podzielić się swoimi dziełami w technice akwarelowej to zapraszam na moją grupę na facebook’u RYSUJ, MALUJ. Dołącz TUTAJ i dziel się z nami swoimi doświadczeniami!

HISTORIA AKWARELI

Akwarela to technika o bardzo dalekiej historii. Już w starożytnym Egipcie chętnie tą techniką się posługiwano, jednak ze względu na jej nietrwałość większość dzieł się nie zachowało. Wiemy, że już w tych czasach chętnie zdobiono akwarelą papirusy.

W starożytnym Rzymie natomiast wykorzystywano akwarele w malarstwie ściennym. Podobnie było w okresie wczesnochrześcijańskim gdzie tę technikę stosowano do zdobienia katakumb.

Również w średniowieczu akwarela była bardzo powszechna. Wtedy jej użycie skupiało się głównie na zdobnictwu książkowym (iluminacjach) czy do kolorowania map.

W okresie renesansu technika ta rozkwitła. Z pewnością wielkie znaczenie miała twórczość wspomnianego wcześniej Albrechta Dürera, który tworzył wspaniałe dzieła o przyrodniczym charakterze. Jego dzieła cechuje ogromny realizm i precyzja, i do dziś uchodzą za jedne z najwybitniejszych dzieł na świecie wykonanych właśnie tą techniką. Twórczość tego artysty odbiła się szerokim echem na wiele wieków. Spowodowało to, że akwarela najchętniej wykorzystywana była do tworzenia ilustracji botanicznych.

 

AKWARELA I ROMANTYZM

W XVIII wiecznej, romantycznej Anglii, spopularyzowała się natomiast inna tendencja. Malowano nią szybkie szkice z podróży, były to więc pejzaże i elementy z otoczenia. Dokumentowano w ten sposób rzeczywistość, co miało z pewnością ogromny wpływ na dzieje sztuki pejzażowej. Nie sposób nie wspomnieć, jak istotne było to również dla późniejszej sztuki impresjonistów. Anglia stała się więc słynna z tej techniki, a do najważniejszych twórców tego czasu zalicza się Wiliama Turnera czy Johna Constable.

Od czasu angielskiego romantyzmu, akwarela zaczęła być utożsamiana z techniką szybką, szkicową, eteryczną. I tak zostało do dziś. Zupełnie przeciwnie niż wieki wcześniej, kiedy utożsamiano ją z dziełami bardzo szczegółowymi i realistycznymi.

Krótką historię akwareli już znasz. Może chcesz poznać jeszcze historię rysunku? Zapraszam TUTAJ.

NA CZYM POLEGA MALOWANIE AKWARELĄ?

Farba akwarelowa posiada charakterystyczne właściwości. Są to farby stosunkowo „chude” jeśli chodzi o pigmentację. W związku z tym, warstwa nałożona na papier jest niemalże transparentna. Powoduje to, że spod warstwy malarskiej przebija podłoże. Jeśli chcemy zbudować większe krycie i nasycenie koloru musimy używać mniejszej ilości wody, lub zwyczajnie budować obraz warstwowo. Dzięki tej transparentności jaką daje nam akwarela, obrazy malowane nią cechuje duża delikatność barwna.

 

ZASYCHANIE AKWARELI

Farba położona na papier szybko zasycha, co ogranicza nam możliwość poprawienia nietrafnie położonej plamy koloru, jej kształtu, samej barwy, czy nawet przypadkowo powstałego brudu. Zupełnie więc inaczej niż w przypadku chociażby farb akrylowych czy olejnych.

Technika ta więc wymaga posiadania dużej wprawy, zwłaszcza w stawianiu przemyślanych plam na papierze. Bardzo ważne jest by pamiętać, że farba ta zasychając powoduje zmianę w nasyceniu koloru. Łatwo to zauważyć kiedy na większą płaszczyznę nakładamy pozornie intensywny kolor, który po zaschnięciu staje się dużo jaśniejszy, mniej nasycony i przezroczysty. Dlatego musimy działać z dużym wyczuciem i umiejętnością trafnej oceny koloru, który nabieramy na pędzel. Do tego niestety jest chyba tylko jedna rada – trzeba z tą techniką jak najwięcej pracować. Wszelkie próby i eksperymenty pozwolą wyczuć tę zależność i móc swobodniej dobierać kolory i stawiać plamy.

Niestety, każdy nasz błąd już ciężko nam będzie usunąć. Oczywiście możemy pewne fragmenty modyfikować, chociażby przysłaniając je kolejnymi warstwami farby. Jednak samej plamy nie jesteśmy już w stanie całkowicie usunąć. To dość problematyczne, bo nawet jeśli uda nam się wytrzeć coś chusteczką, na papierze może pozostać brudny ślad, bądź co gorsza wytarty papier czy dziura w podłożu.

MALOWANIE AKWARELĄ

NA CZYM MALOWAĆ AKWARELĄ

Podłoże do malowania akwarelą musi być chłonne. W związku z tym, najlepszym i najczęściej wybieranym materiałem jest papier celulozowy lub bawełniany. Jednak to nie jedyny materiał, na który decydowano się w przeszłości. Akwarelą malowano również na pergaminie, kości słoniowej czy jedwabiu.

Należy pamiętać, że rodzaj podłoża i jego absorpcji wpływa na intensywność użytych przez nas barw. To bardzo ważne dla ostatecznego efektu naszej pracy. Odpowiedni papier wpływa również na trwałość naszej pracy, zachowuje dłużej nasycenie koloru i minimalizuje możliwość ścierania się farby i jej pudrowania.

CZEGO NIE UŻYWAĆ PRZY MALOWANIU AKWARELĄ?

Przyjmuje się zasadę, że kiedy posługujemy się akwarelą nie korzystamy z bieli. Wirtuozi tej techniki wykorzystują właściwość farby – jej transparentność. Najjaśniejsze partie obrazu to po prostu niezamalowany bądź pokryty bardzo cieniutką warstwą farby papier. Biel stanowi więc nie farba, a nasze podłoże.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że taka rozbielona akwarela to po prostu gwasz, równie popularna technika. Obie z nich dzieli jednak bardzo ważna kwestia czyli siła krycia. Nieumiejętne łączenie obu tych technik może narobić dużo szkody. Dlatego warto poświęcić więcej cierpliwości na naukę tradycyjnej techniki akwarelowej, a dopiero potem eksperymentować z łączeniem akwareli z bielą czy gwaszem, lub nawet innymi technikami.

Aby uniknąć błędu, warto już na samym początku naszej pracy wyznaczyć sobie takie najjaśniejsze partie i budować swoje dzieło wedle zasady „od najjaśniejszego do najciemniejszego”.

Oczywiście kwestia dodawania bieli do akwareli to często kwestia sporna. Wielu znakomitych artystów jednak po nią mimo wszystko sięgało i nadal sięga. I to z ogromnym powodzeniem! Nawet setki lat temu artyści takim zabiegiem się posługiwali i to dość powszechnie! Jednak to już bardzo rozległy temat, nadający się na osobny wpis.

CZERŃ W MALARSTWIE AKWARELOWYM

Podobnie jak z bielą, korzystanie z klasycznej czerni (np. czerni słoniowej, sadzy czy czerni woroneskiej) budzi kontrowersje. Większość z nas sięga po ten kolor, zwłaszcza, że czerń tak jak i biel bardzo często znajduje się w kupionych przez nas zestawach malarskich.

Ortodoksyjni akwareliści jednak są zdania, że zarówno biel jak i czerń to rodzaj profanacji.

Łatwo się zgodzić, że sięganie po biel bardzo często bywa kusząca. Zwłaszcza jeśli przeoczymy jakiś element, który w późniejszym etapie chcielibyśmy jednak rozjaśnić. Czerni jednak w malarstwie akwarelowym naprawdę łatwo się pozbyć. Czerń, lub pozorną czerń możemy uzyskać, poprzez zmieszanie ze sobą ciemnych kolorów. Oczywiście minimalizując ilość wody, z którą poszczególne kolory mieszamy. Najczęściej taka czerń wygląda dużo naturalniej i realistyczniej.

PODSTAWOWE ZASADY MALOWANIA AKWARELĄ

Jak więc zauważyliście istnieją pewne elementarne zasady, którymi kierują się akwareliści. Mówiąc w skrócie, takimi zasadami są:

1.Praca od najjaśniejszych do najciemniejszych partii

2. Wystrzeganie się od stosowania bieli i czerni

3.Kontrolowanie stopnia wyschnięcia akwareli.

To bardzo ważne zwłaszcza w dwóch kwestiach. Kiedy chcemy nałożyć określoną warstwę koloru na położoną wcześniej plamę, powinniśmy odczekać aż warstwa spodnia będzie wystarczająco sucha. Inaczej, farba nam się rozleje i obie plamy zleją się w jedną. Taki efekt jednak może być zamierzony. Jeśli więc chcemy uzyskać efekt puszystej, mokrej plamy warto pracować na mokrym, bądź wilgotnym podłożu.

4. Kontrolowanie przepływu wody.

To jak bardzo rozcieńczymy farbę wodą wpływa na jego siłę krycia. W zależności od efektu jaki chcemy uzyskać, zasada jest prosta. Im mniej farba dostanie wody tym intensywniejsza będzie jej barwa. Natomiast im wody damy więcej – tym plama będzie bardziej transparentna.

W tym przypadku świetnym ćwiczeniem będzie stworzeni gradientu z któregoś koloru z palety. Postarajcie się przy użyciu jednej z farb stworzyć na papierze pasek zaczynający się od najjaśniejszego do najciemniejszego tonu tej barwy.

akwarela malowanie

JAK MALOWAĆ AKWARELĄ?

Nie sposób, odpowiedzieć na to pytanie krótko, jednak istnieją takie podstawowe metody pracy z tą techniką, pozwalające uzyskiwać określone efekty. Dlatego świetnym pomysłem, dla osoby początkującej jest zapoznanie się z poniższymi technikami, które pozwolą wprawić sobie rękę i wyczuć charakter farby. Z całego serca polecam posiadanie brudnopisu na takie ćwiczenia.  Testujcie i eksperymentujcie w dowolny możliwy sposób, nie stawiając sobie nawet w tych eksperymentach górnolotnych celów.

MOKRE NA SUCHE

Metoda mokre na suche to nic innego jak nakładanie każdej kolejnej plamy barwnej na przeschniętą warstwę spodnią. To chyba najbardziej podstawowa metoda, wymagająca trochę więcej czasu, jednak pozwala uzyskiwać większą kontrolę nad farbą i tym jaki będzie efekt końcowy.

akwarela plama

MOKRE NA MOKRE

W tym wypadku chodzi o nakładanie farby na mokre bądź wilgotne podłoże. Metoda ta rewelacyjne efekty, ale jest o tyle trudna, że może przynieść bardzo niezamierzone rezultaty.

Tę metodę możemy stosować na różne sposoby. Przed przystąpieniem do pracy możemy zmoczyć lub lekko zwilżyć nasz papier i na tak przygotowane podłoże nałożyć od razu farbę. To spowoduje, że taka warstwa z pewnością będzie bardziej transparentna niż na suchym podłożu, bo farba zwyczajnie się rozmyje. Jest to jednak bardzo dobra metoda do nałożenia np. pierwszych warstw naszej pracy. W pejzażu bardzo dobrze się sprawdzi jako podmalówka. Osobiście lubię tę metodę stosować w partiach tła, czy malując niebo. Świetnie tez sprawdza się kiedy chcemy oddać fakturę i puszystość futra – wtedy trzeba działać naprawdę szybko, na naprawdę mokrym podłożu.

Wspomniane przeze wcześniej kontrolowanie wilgotności podłoża jest w tej metodzie bardzo ważne. Zupełnie inny efekt uzyskamy malując na bardzo mokrym podłożu, kiedy farba się bardzo rozlewa i zupełnie inny kiedy papier jest lekko wilgotny i pozwala na delikatne zlewanie się poszczególnych plam barwnych.

Jest to metoda, z którą warto eksperymentować, bo potrafi dawać naprawdę ogromne spektrum efektów i zastosowań. Warto do takich zabaw włączyć również dodatkowe narzędzia i materiały jak krople alkoholu, soli kuchennej czy opracowywanie plamy za pomocą gąbki, atomizera czy nawet folii spożywczej. Pomysłów jest naprawdę mnóstwo!

Więcej na ten temat znajdziesz w moim wpisie – 7 TIPÓW JAK MALOWAĆ AKWARELĄ.

akwarela plama mokre na mokre

SUCHY PĘDZEL

Jak sama nazwa wskazuje pracujemy suchym pędzlem na suchym papierze. Tym sposobem uzyskujemy specyficzną fakturę i dużą intensywność koloru. Ta metoda sprawdza się bardzo dobrze do wykańczania pracy, i ostatecznych warstw malarskich. Zamiast pędzla również polecam wykorzystać jakieś inne narzędzia, które pozwolą uzyskać pożądaną fakturę. Przykładowo mogą to być cienkie patyczki/wykałaczki, patyczki do uszu, gąbki, czy szczoteczka do zębów.

Ta ostatnia, bardzo często przydaje się w akwareli! Można nią tworzyć różnego rodzaju tekstury o bardziej suchym, szczotkowym charakterze jak i delikatne, rozpraszające powierzchnie plamki.

suchy pędzel plama akwarela

CZY TO WSZYSTKO?

Nie sposób ująć w jednym poście możliwości jakie daje akwarela. Mam nadzieję, że w nowym roku powstanie więcej treści dotyczących malarstwa, i będę mogła przed wami odsłonić nieco więcej jego tajników.

Jeśli jesteś tu nowy, zapraszam do zapoznania się z moimi poprzednimi postami poświęconymi właśnie tym tematom, które znajdziesz klikając TUTAJ.

Zapraszam również do śledzenia mojego kanału na platformie Youtube, na której dziele się wieloma podstawowymi zasadami, którymi rządzi się rysunek. Mój kanał znajdziesz klikając TUTAJ.

Wiedza, którą się dziele, pewne reguły, są uniwersalne! Wypracowane ćwiczenia rysunkowe, w malarstwie z pewnością wam zaprocentują!

Dlatego niezależnie czy preferujesz malarstwo czy rysunek zapraszam do zapoznania się z moim kursem rysunku online, który jest dostępny TUTAJ.

2 thoughts on “JAK MALOWAĆ AKWARELĄ?

  1. […] Zajrzyj do mojego ostatniego wpisu, o tym jak malować akwarelą, który znajdziesz TUTAJ. […]

  2. […] Zajrzyj do mojego poprzedniego wpisu o tym Jak malować akwarelą, by poznać podstawowe zasady i te… […]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *