Posted on 1 Comment

HISTORIA RYSUNKU – KRÓTKI PRZEWODNIK

HISTORIA RYSUNKU - KRÓTKI PRZEWODNIK

Rysunek chyba od zawsze był traktowany jako podstawa tworzenia dzieła sztuki, jako jego element fundamentalny. Dzięki rysunkowi artysta ma możliwość planowania, komponowania, aranżowania dzieła sztuki – o ile rysunek traktujemy jako szkic czy studium. Rysunek jest przecież obecnie autonomiczną dziedziną plastyczną, stawianą na równi z malarstwem czy rzeźbą. Jednak nie zawsze tak było.

Grupa na Facebook’u RYSUJ, MALUJ – DOŁĄCZ!

Historia rysunku, jak i malarstwa sięga dalej niż historia pisma. Najstarsze zachowane wykreślane wizerunki mają ok 73 tysięcy lat, dla porównania – pismo klinowe, zaliczane do jednego z najstarszych, pochodzi mniej więcej z 3500 lat p. n.e. Rysunek stanowił więc podstawę komunikacji pisanej zanim świadome pismo powstało. Można więc z łatwością oszacować jak wiele dziesiątek lat ludzkość komunikowała się ze sobą jedynie za pomocą sztuki. Mimo to nie powinniśmy traktować tego czasu i tej twórczości jedynie jako łącznika między ludźmi. Sztuka ta przejawia przecież wiele motywów magicznych, wynikających z duchowości i wrażliwości człowieka. Pierwsi artyści kojarzeni są najczęściej z malarstwem jaskiniowym i wspaniałymi scenami polowań czy wizerunkami zwierząt. Przedstawienia te w nieskomplikowany sposób komentowały otaczające człowieka zdarzenia, ale nierzadko w swojej prostocie ukazywały bardzo celne oko i wprawną rękę twórcy dzieła. Pradawni artyści posługiwali się naturalnymi surowcami takimi jak ochra czy węgiel, a nawet ludzka krew. Ochra jest naturalnym pigmentem ziemnym występującym w szerokiej gamie barwnej – od czerwieni do żółcieni, a nawet fioletu, co uzależnione jest od ilości tlenku żelaza lub hematytu, które wpływają na jej stopień zabarwienia. Rysunki tworzono palcami, patykami, lub wydmuchiwano pigment przez wydrążone kawałki kości, tworzono również petroglify – czyli rysunki ryte w skale. Był to czas kiedy nie posługiwano się jeszcze papierem, a korzystano jedynie z podłoży ze skały, kamienia, bądź surowców drzewnych, które z wiadomych przyczyn, raczej nie mogły się zachować.

Stosowany w starożytnym Egipcie papirus produkowany był od ok 3 tysiąclecia p.n.e. i z czasem został wyparty przez pergamin, co miało miejsce dopiero w granicach II w.n.e. Historia rysunku w starożytnym Egipcie zdaje się być bardzo prymitywna, wykorzystywała proste czytelne formy, które jasno komunikowały odbiorcy daną historię. Wykorzystywano tzw. perspektywę pasmową, ustawiając poszczególne znaki i symbole obok siebie. Stosowano również proste zabiegi, takie jak nadnaturalne powiększanie poszczególnych figur o szczególnym znaczeniu (faraon) i zmniejszaniu tych, których wartość społeczna uznawana była za niewielką (niewolnicy). Wszystko to jednak nie stanowiło w danym czasie sztuki samej w sobie, a służyło celom komunikacyjnym, zastępując klasyczne pismo.

Sztuka rysowania w innych kulturach starożytnych traktowana była również nieco po macoszemu, co nie oznacza, że się nim nie posługiwano. Stanowiła ona raczej rzemieślniczy, przygotowawczy element pracy twórczej, służący powstaniu większego, bardziej złożonego dzieła.

Warto wspomnieć o tym jak wyglądała historia rysunku w kulturze Chin bo bardzo różniła się od wytwarzanej na terenach Europy. Tam ze względów dostępności innych materiałów jak i ze względów czysto kulturowych artyści tworzyli w zupełnie odmiennym charakterze, a rysunek miał dużo większe znaczenie. Najstarsze zachowane do dziś dzieła rysowane i malowane powstały na papierze i jedwabiu, które były wyrobami pochówkowymi o ponad 2000-letniej historii. Z czasem podłożem stał się również papier, który należał do wynalazków właśnie tamtej kultury. Dzieła rysunkowo malarskie tworzono zarówno mineralnymi barwnikami, jak i atramentem. Te tworzone drugą z technik, są najczęściej dziełami na granicy wielu sztuk – sztuki plastycznej i literackiej. Cechuje je dość minimalistyczne, proste i zręczne, ale jednocześnie bardzo czytelne przedstawianie natury. Obrazy te powinny w założeniu szybkimi pociągnięciami pędzla przekazywać duchowe wrażenie, zamiast skupiać się na realizmie. Nietrudno więc dostrzec jak bardzo pojmowanie i tworzenie tamtejszej sztuki odbiegało od tego co działo się w rozwijającej się równolegle kulturze Europejskiej.

Należy też wspomnieć o tym, że Chińska praktyka kaligrafii również stanowi doskonały przykład rysowania pędzlem lub piórem. Celowo mówię o rysowaniu, bo jest to przecież forma kreatywnego posługiwania się znakiem. Kaligrafia rozwinęła się najlepiej ok II-III wieku n.e. W odróżnieniu od kaligrafii znanej w Europie nie była wyłącznie sztuką dekoracyjną i sztuką pięknego pisma, ale miała status samodzielnej sztuki, której wytwory były wysoko cenione, oprawiane jak obrazy i kolekcjonowane. W Europie natomiast w okresie średniowiecza, w klasztorach powstawały niezwykłe rękopisy, pełne zdobień i ornamentów, ale i licznych przedstawień rysowanych i malowanych. Niestety w tym czasie rysunek traktowany był jedynie jako ćwiczenie, szkic, studium do tworzenia dalszego dzieła i nikt nie traktował go jako dzieła autonomicznego. W związku z tym nie traktowano go również za coś wartego zachowania dla przyszłości.

W okresie renesansu rysunek zaczął nabierać znaczenia. Ciągle stanowił raczej element poprzedzający właściwe dzieło, jednak młodzi artyści zanim mogli nauczyć się malarstwa, musieli opanować umiejętności rysunku do perfekcji. To już duży przełom. W tym czasie również zaczęto rysować pierwsze postacie na żywo, z modela, dzięki czemu postacie zyskały dużo więcej realizmu. Z tego okresu również zachowało się dużo więcej dzieł rysunkowych, między innymi wybitne rysunki Michała Anioła, Leonarda da Vinci, Hansa Memlinga, Albrechta Durera i wielu innych. Dzieła te stanowiły wówczas szkice przygotowawcze, jednak dziś podziwiamy je już na równi z finalnymi dziełami malarskimi. Zwróćcie również uwagę na fakt, jak wielu artystów doby renesansu moglibyśmy tu teraz przytoczyć. W minionej epoce średniowiecza, artysta był najczęściej traktowany jako anonimowy rzemieślnik. Oczywiście znamy wiele wyjątków, ale mówimy tu o ogólnym podejściu nie tylko do samego artysty, ale i samej sztuki. To renesans pozwolił artystom rozwinąć skrzydła i zyskać należyty szacunek.

Jeśli chodzi o techniki rysunkowe to w renesansie podstawowym podłożem rysunkowym stał się papier, który z Chin przybył do Europy dopiero w okolicy XIII wieku. Jego produkcja była o wiele prostsza niż dotychczasowe produkowanie pergaminu. Około 1500 roku wynaleziono również grafit, który szybko zaadaptowano w sztukach plastycznych. Istniały jednak inne, mniej typowe i popularne obecnie techniki rysunkowe min. flamandzcy artyści w XV wieku często rysowali np. kawałkiem metalu (najczęściej srebrem, ale wykorzystywano też złoto lub miedź) na papierze zagruntowanym gesso, co pozwalało im uzyskiwać bardzo precyzyjne, cienkie linie. Stosowano również kredę, która pozwalała rozświetlać najmocniejsze punkty rysunku. Ten zabieg był bardzo popularny w XV wieku we Francji, ale zaadaptował się również w innych regionach Europy.

Na ten okres przypada również powstanie pierwszych ołówków, które są tak chętnie używane do dziś. Pierwsze z nich wykonane zostały z pałeczek drewna jałowca z umieszczonym wewnątrz patykiem grafitowym. Ten wynalazek przypisuje się włoskiemu małżeństwu Bernacotti. Wcześniej grafit owijano sznurkiem lub kożuchem po to by grafit się nie połamał, a artysta zachował czyste dłonie. Z ciekawostek – nazwa „ołówek” wzięła się od tego, że ludzie myśleli, że są w nim zawarte związki ołowiu (w rzeczywistości jest to glina z proszkiem grafitowym, w zależności od proporcji składników uzyskujemy określoną twardość ołówka).

W okresie baroku sztuka stała się bardziej przesadzona, dramatyczna i monumentalna. Dlatego rysunek stał się bardziej swobodny i dynamiczny, co pozwalało przedstawiać sceny o większym ładunku emocjonalnym. Świetnym i chyba najbardziej klasycznym przykładem będzie tu sztuka Rembrandta czy Rubensa. Oboje chętnie posługiwali się szybkim rysunkiem wykonywanym tuszem na papierze, co dawało im energetyczne i pełne dynamizmu wizerunki. Historia rysunku rokoko była zdominowana przez kulturę i estetykę wyniesioną z francuskiego dworu. Sztuka ta była nieco wesoła i niepoważna, ale stawiała na bogaty i luksusowy efekt. Sztuka tego czasu była bardzo delikatna i miękka, w porównaniu do ekspresyjnego i ciężkiego baroku. Bardzo chętnie posługiwano się pastelami, które dodawały lekkości w ówczesnych trendach estetycznych.

XIX i XX wiek to okres kiedy na rynku mamy już wiele produktów artystycznych produkowanych przemysłowo. Materiały plastyczne stały się łatwiej dostępne, a masowa produkcja ołówków, spowodowała, że stały się najczęściej wybieranym medium rysunkowym. W tym czasie sztuka również zaczyna iść wieloma torami, choć jeszcze z początkiem XIX wieku, króluje tu malarstwo akademickie. Twórcy tego nurtu dopracowali techniki rysunkowe do perfekcji zwracając więcej uwagi na linię i kontur.

Artysta daleki od Akademickiego perfekcjonizmu – Francisco Goya poniekąd zrewolucjonizował podejście do rysunku. Rysował szybko, niedokładnie, ale trafnie uzyskiwał czytelne, satyryczne wizerunki. Tym sposobem Goya tworzył sceny krytykujące życie codzienne i polityczne, a rysunki te były publikowane masowo w formie szkicowników. Tak więc rysunek staje się już w tym czasie autonomiczną dziedziną plastyki. To zjawisko nasila również fakt sztuki biegnącej wieloma torami. Widoczny wzrost sztuki impresjonistycznej i coraz większa chęć eksperymentowania, oraz szeroka dostępność różnorodnych mediów plastycznych powoduje, że artyści zaczynają łączyć nowe media, tworząc zupełnie nowe metody i formy przedstawień. Artyści nie dążą już do przedstawiania pewnego rodzaju doskonałości, a raczej koncentrują się na wrażeniu, odczuciu z dzieła płynącego. W związku z tym nierzadko łączą techniki, bawią się materią malarską, a technika wykonania dzieła przestaje mieć tak istotne znaczenie. Zaczyna to sprawiać, że rysunek staje się pełnoprawną dziedziną sztuki.

Pomimo mijających lat, pojawiania się nowych tendencji twórczych, podejście do rysunku utrzymało się i stanowi już w pełni niezależny twór plastyczny. Artysta nie musi traktować go jako fundamentu innego dzieła plastycznego, choć jako fundament techniki i warsztatu artysty już jak najbardziej tak. Obecnie możemy korzystać z niezliczonych mediów jak i podłoży rysunkowych, a także z narzędzi cyfrowych, które nierzadko wypierają tradycyjny warsztat artysty plastyka. Te możliwości dają nam dużą swobodę twórczą i skłaniają do eksperymentów.

Również sam przegląd historii rysunku zachęca do prób sprawdzenia różnych technik i badania właściwości materiałów.

Moja historia związana z rysunkiem sięga okresu, kiedy miałam 13 lat. Wtedy to moja mama zapisała mnie do prywatnej szkoły rysunku Domin. Tam też chodziłam wiele lat i uczyłam się nie tylko rysunku ołówkowego ale także ćwiczyłam rysowanie cienkopisami, flamastrami, piórem a potem rozwinęłam się na malarstwo akwarelowe.

Co ciekawe, nigdy nie spodziewałam się, że moja droga zawodowa tak się potoczy – obecnie jestem nauczycielem rysunku, prowadzę swój kanał YouTube oraz inne media społecznościowe. Dzielę się wiedzą i doświadczeniem. A miałam zostać architektem

Jak widać nasza droga może poprowadzić w nieznane i okazuje się, że praca staje się naszą pasją. Dlatego tak bardzo zachęcam osoby w każdym wieku do wypróbowania rzemiosła artystycznego, czy to miałaby być rzeźba czy malarstwo. Nigdy nie wiadomo, czy te umiejętności nie przydadzą się w życiu prywatnym czy zawodowym. Pamiętajmy, że rysunek poprzedza pismo w nauce dzieci, dlatego tak ważne jest pielęgnowanie go i regularne powracanie do tworzenia szkiców oraz innych dzieł plastycznych.

Jeśli jesteś tu pierwszy raz lub masz marzenie, by narysować jakiś temat – na przykład portret dla bliskiej osoby albo pejzaż – to gorąco zachęcam Cię do obejrzenia mojego ostatniego materiału wideo, na którym opowiadam jak możesz ćwiczyć rysowanie prostych kresek 🙂

Autorzy wpisu: Maja Klimza-Pęsyk oraz Marlena Sztamborska

 

Posted on Leave a comment

GRAFIKA ARTYSTYCZNA – CZYM JEST?

GRAFIKA ARTYSTYCZNA - CZYM JEST?

Grafika to odrębny dział sztuk plastycznych. Zaliczają się do niej techniki rzemieślnicze takie jak drzeworytlitografia czy miedzioryt. Dzisiaj omówię ogólny zarys grafiki warsztatowej oraz wymienię podstawowe techniki.

Styczeń 2016. Byłam na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie „Mistrzowie pastelu”. Byłam zachwycona mistrzowskim poziomem prac, które imitowały malarstwo olejne. Wystawione były prace Leona Wyczółkowskiego, Olgi Boznańskiej czy Stanisława Witkiewicza. To było niezwykłe doświadczenie zważając, że większość dzieł tak znanych artystów to najczęściej obrazy.

Na samym końcu wystawy zwróciłam uwagę na małą pracę z podpisem „akwaforta”. A że w tamtym czasie wiele malowałam farbami akwarelowymi to pierwsze skojarzenie pokierowało moje myśli na tę właśnie technikę. Myślałam sobie „hmm to pewnie jakaś odmiana akwareli albo może sposób malowania”. Oj jak bardzo się myliłam… Jeszcze okazało się w tym samym roku, że trafię na studia, na których będę poruszać temat związany nie tylko z akwafortą, ale i z innymi tajemniczymi dla mnie wtedy technikami. Okazało się, że to grafika.

Jakież moje zdziwienie było, kiedy bez wiedzy na co się piszę trafiłam na zajęcia z grafiki warsztatowej i to tam dowiedziałam się czym jest cały zakres grafiki artystycznej. Zaczęłam od linorytu, ćwiczyłam suchą igłęlitografię a także monotypię. Tak moi Drodzy, jeśli ktoś nie ma pojęcia o czym mówię to już tłumaczę czym te wszystkie techniki są.

Grafika artystyczna to jeden z podstawowych działów sztuk plastycznych. Żeby w prosty sposób wyjaśnić jak wygląda proces tworzenia to najlepiej porównać grafikę do tworzenia stempli w ziemniaku i odbijaniu za pomocą farby wzorów na papier. Może przesadziłam z opisem ale myślę, że jest trafny. Do wykonania odbitek graficznych, czyli naszych prac potrzebujemy mieć przygotowaną wcześniej matrycę. Może to być deska z wyżłobionymi kształtami, albo kamień z naniesionym rysunkiem dzięki kredce litograficznej czy wyryty rysunek na płycie miedzianej. To tylko kilka przykładów, do innych należy: linoleum, pleksi, płyta cynkowa, płyta aluminiowa, płyta stalowa, cerata, gips.

Z odpowiednio przygotowanej formy możemy powielać rysunek na papiertkaninę czy inne tworzywo. Cechą główną jest pozostanie całego procesu twórczego w rękach artysty, którzy od momentu zaprojektowania do stworzenia odbitek, sam wykonuje pracęOdbitki, a inaczej ryciny mają wartość unikalnego dzieła sztuki. Liczba odbitek zależy od upodobań artysty jak i techniki. Podstawowe techniki graficzne dzielą się na:

– Druk płaski – monotypia, litografia, algrafia, cynkografia

– Druk wklęsły – miedzioryt, staloryt, suchoryt, mezzotinta, kamienioryt, ceratoryt i techniki trawione – akwaforta, akwatinta, elektrotinta, fluoforta, kredkowy sposób, miękki werniks

– Druk wypukły – drzeworyt, linoryt, gipsoryt, metaloryt

Odrębną techniką druku jest sitodruk.

Właśnie miesiąc temu obroniłam swój dyplom dotyczący grafiki warsztatowej. Odbitki z dyplomu można oglądać w Domu Kultury „Portiernia” w Warszawie do dnia 30.11.2019.

W najbliższym czasie zamierzam napisać kilka wpisów na temat technik, z którymi miałam do czynienia. Dlatego serdecznie zapraszam do śledzenia bloga i zapisania się do newsletter’a! Dzięki temu będziesz na bieżąco 😊

Posted on Leave a comment

JAK PODZIELIĆ PŁASZCZYZNĘ NA CZĘŚCI PARZYSTE I NIEPARZYSTE?

JAK PODZIELIĆ PŁASZCZYZNĘ NA CZĘŚCI PARZYSTE I NIEPARZYSTE?

Jako artyści powinniśmy znać tajniki rysowania okien lub drzew w równych od siebie odstępach. Poniższy tutorial pokazuje jak podzielić płaszczyznę w rzucie z góry na równe lub nieparzyste części. Pomoże on zarówno początkującym jak i zaawansowanym osobom.

Dzielenie płaszczyzny na równe części zaczynamy od narysowania płaszczyzny prostokąta albo kwadratu. Łącząc wewnętrzne wierzchołki prostymi liniami na skos tworzymy przekątne, które w miejscach przecięć dzielą nam płaszczyznę na pół.

Trudniejszym zagadnieniem jest dzielenie płaszczyzny na części nieparzyste. Zaczynamy tak samo jak przy poprzednim ćwiczeniu. Żeby ją podzielić na nieparzystą liczbę musimy najpierw rozgraniczyć o jedną mniej liczbę dzielonych płaszczyzn. Oznacza to, że będzie to liczba parzysta. Na przykład chcąc podzielić płaszczyznę na 5 równych części, dzielimy ją najpierw na 4. Potem tworzymy przekątne łączące wierzchołki wewnętrzne każdej ¼. Zaznaczamy punkty przecięć tych przekątnych z główną przekątną prostokąta lub kwadratu. Z tych miejsc wyciągamy piony i voilà! Ćwiczenie zrobione.

Jeśli chcesz zobaczyć jak wykonałam to ćwiczenie to zapraszam do oglądania!

Posted on Leave a comment

JAK NARYSOWAĆ JABŁKO?

JAK NARYSOWAĆ JABŁKO?

Jabłko jest najczęściej rysowanym tematem analizującym cień rdzeniowy oraz rysowanie obłości. Żeby zrozumieć całą budowę kulistych kształtów, musimy trzymać się kilku zasad.

Jeśli jesteś zainteresowany jak narysować ten owoc to zachęcam nie tylko do odwiedzenia mojego kanału na platformie YouTube, ale także do subskrypcji mojej strony internetowej! Dzięki temu będziesz mógł pobrać DARMOWY MATERIAŁ, w którym krok po kroku tłumaczę jak narysować jabłko.